Akdeniz Ruhu ve Kalkan - Dimag Özgüm

Akdeniz Ruhu ve Kalkan


Yeşil bir yamaca sırtını dayamış Eski Rum evleri, küçük yat limanı ve hemen yanında nefis plajıyla Kalkan, son zamanların ilgi çeken tatil beldelerinden. 1920’lere kadar pastoral küçük bir kıyı iken şimdilerde nefes kesici modern villaları, nefis butik otelleri ve Alaçatı’ya öykünen begonvilli sokaklarıyla Akdeniz ruhunu yaşatıyor.

Antalya’nın Kaş ilçesine bağlı bir mahalle olan Kalkan, yemyeşil doğası, masmavi çarşaf gibi denizi, antik döneme uzanan tarihi bölgeleri, nesli tükenmekte olan Caretta carettaları, el değmemiş koyları ülkemizin yıldızı parlayan yerlerinden. Likya’nın ünlü şehirleri Xanthos, Letoon ve Patara şehirlerinin kalıntılarını keşfetmek için iyi bir başlangıç noktası.

Heredot’un dünyada yıldızlara en yakın yer olarak tanımladığı Kalkan, 1920’lere kadar Kalamaki adıyla anılan eski bir Rum yerleşimi olarak biliniyor. Efsaneye göre, Kalkan bundan iki yüz yıl kadar önce Meis adasından bu koya bir gemi dolusu satılık eşyayla gelen bir Rum kadını tarafından kurulur.

Tüccar kadının elindeki mallan satmayı başarıp başaramadığı meçhul; fakat sarp Toros yamaçlarının gölgesinde uzanan bu doğal limanın özelliklerini pek güzel anlatmış olmalı ki onu başka Meisliler de takip eder ve Kalkan 25 sene içinde hareketli bir ticaret odağına dönüşüverir.

‘Kalkan’ adının nereden geldiğine dair birkaç hikâye dolaşıyor dilden dile. 19. yüzyılın başlarında giderek zenginleşen liman kasabasına sık sık eşkıya baskınları yapılır. Eli kolu bağlı kalmak istemeyen birisi kendine bir kalkan yapar ve bundan fayda sağlayacağını düşünen herkes de onu izler. Savunmada başarılı olan kasabanın adı kalkan olarak anılmaya başlar.

Tarih boyunca güvenilir bir liman olarak önemini koruyan Kalkan’ın 1800’lerin sonlarında Teke Yarımadasının en önemli limanı olduğu, hatta Fethiye ve Antalya’yı bile gölgede bıraktığı söylenir. Bu dönemde ‘İskele’ olarak anılan kasabaya getirilen tahıllar, zeytin yağı, elma, çam ve sedir ağacı, şarap ve un buradaki ticaret gemilerine yüklenip uzak limanlara gönderilir.

Köyün yaşlıları, 1920’lerde Kalkan’ın kuyumcuları, terzileri, sayısız restoranı ve sıcak yaz aylarında Bezirgân yaylasına çıkma geleneğiyle, canlı bir sosyal yaşantıya sahip olduğunu anlatıyor.

Kalkan, I Dünya Savaşı sonrası, Lozan antlaşmasıyla zaferini pekiştiren genç Türkiye Cumhuriyeti’nin çağdaşlaşma atılımı çerçevesinde, 1928 yılında ilk yerel seçimi yaşamış. Türkiye’nin az sayıdaki yatılı ilkokulundan biri olan ve bugün de kullanılan ilkokul 1937’de hizmete girmiş.

Daha önce hiçbir Avrupalının, hatta bir kadının gitmeye cesaret edemeyeceği uzak coğrafyalara seyahat eden İngiliz seyahat yazarı Freya Stark, 1956’da yayınlanan ‘Likya Kıyıları’ adlı kitabında, “Büyünün kesintisiz bir şekilde hüküm sürdüğü çok fazla yer kalmadı ve bildiğim kadarıyla Likya kıyıları en büyülü olanıydı.” diyerek bu kıyılardan söz etmesi Kalkan adını tüm dünyaya duyurur.

Kalkan’ın Likya’nın başkenti ve kalbi olan Xsantos’a, dini merkez Letoon’a ve 35 yüzyıl önce hüküm sürmüş olan gizemli Likya uygarlığını denize bağlayan Patara limanına sadece birkaç kilometrelik mesafede oluşunun avantajlarına değinen, 24’ten fazla seyahat kitabının yazarı Stark, zengin yatçıların dikkatinin bu küçük köye çekilmesine neden olur.

1960’da nihayet tamamlanabilen sahil yolu, taşımacılığı kervanlardan ve deniz araçlarından kurtarıp daha hızlı bir tempoya oturtması ve zayıflayan deniz ticaretiyle önemini yitiren Kalkan’ı bu defa çoğunluğu İngilizlerin çektiği, şehirlerden kaçıp da bu güzel coğrafyanın güzelliğine vurulan yabancılar doldurmaya başlar.

Pastoral bir kıyı kasabasından günümüzün seçkin ve paha biçilmez Kalkan’ına dönüşmesinde Amerikalı politikacı Stephen Solarz ve eş Nina’nın sorumluluğu büyük. Tepede, Kalkan’ın muhteşem liman manzarasına nazır sığınak gibi beyaz sarayını inşa eden Solarz, 18 yıl boyunca Amerika Brooklyn’de bir milletvekiliydi.

Sonrasında Kongre Dışişleri Komitesi’nde görev yapan siyasetçi kariyerinin başlarında Türkiye’nin önemini kavramış. 1975’te ABD’nin Türkiye’nin Kıbrıs çıkartması sonrası uyguladığı ambargosuna ‘korkunç bir hata’ olarak diyerek karşı çıkmış. Ankara’yı destekleyecek lobi faaliyetlerinde bulunmuş.

İşi gereği dünyada 130’dan fazla ülkeyi gezmiş olan deneyimli siyasetçi yaşamak için kendisine Kalkan’ı seçmiş. Politikacıyı ziyarete gelen, Türkiye’de yirmi yıl geçirmiş, The Economist ve Time dergisi yazarı gazeteci Andrew Finkel de Kalkan’dan övgüyle bahsediyor.

Turizmin gelişmesi 1984’ten sonra büyük hız kazanır ve Kalkan bugün temiz ve oldukça konforlu konaklama tesisleri, mağazaları, restoranları, cafeleri ve barlarıyla dört başı mamur turistik bir merkez haline dönüşür. Tüm bu gelişmelere karşın Kalkan, insanın kalbini çelen o içten, basit ve konuksever ruhunu hiç kaybetmedi.

[email protected]

YAZIYI PAYLAŞ!

YAZARIN SON 5 YAZISI
16Ara

Sapadere Kanyonu

13Kas

Beydağları Sahil Milli Parkı

10Ekm
06Eyl

Kalkan Gezilecek Yerler

03Ağs

Akdeniz Ruhu ve Kalkan